Giả dược

Giả dược hay placebo là bất cứ thứ gì có vẻ là một phương pháp điều trị y tế “thực sự” – nhưng không phải. Nó có thể là một viên thuốc, một mũi tiêm hoặc một số loại điều trị “giả” khác. Điểm chung của tất cả các loại giả dược là chúng không chứa hoạt chất có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Giả dược là gì?

  • Giả dược hay placebo là một loại thuốc giả mà các nhà nghiên cứu bào chế, sao cho nó hoàn toàn không có một tác dụng sinh lí gì đến căn bệnh, nhưng đồng thời cũng không làm hại đến sức khỏe bệnh nhân.
  • Hiểu một cách nôm na, giả dược (Placebo) là thuốc nhưng không phải là thuốc, không hề chứa trong mình các thành phần có dược tính, hay nói cách khác là không có khả năng chữa bệnh. Nhưng bệnh nhân, trong điều kiện không biết đây là giả dược, vẫn thu được những tiến triển tích cực.
Giả dược
Giả dược

Placebo hoạt động như thế nào?

  • Nghiên cứu được thực hiện trong lĩnh vực này tập trung vào mối quan hệ giữa tâm trí và cơ thể. Nghiên cứu được công bố trên số thường niên của tờ New York Academy of Sciences xác nhận rằng có những mạch thần kinh cụ thể và dẫn truyền thần kinh đáp ứng với giả dược sau khi sử dụng và gây ra những thay đổi sinh lý.
  • Một lý thuyết phổ biến về hiệu ứng placebo cho rằng nó bắt nguồn từ kỳ vọng của con người. Nghĩa là nếu người ta hy vọng các viên thuốc có tác dụng, thì nó có thể gây ra một hiệu ứng tương tự như của loại thuốc mới. Hơn nữa, dùng giả dược cho thấy một sự cải thiện đáng kể trong đáp ứng miễn dịch của những người nghĩ rằng họ đang uống thuốc để điều trị bệnh. Ngoài ra, các nghiên cứu đã báo cáo rằng cảm giác của một người càng mạnh mẽ người đó càng có khả năng báo cáo tích cực. Các quy tắc tương tự cũng áp dụng cho các hiệu ứng tiêu cực. Nhưng điều này không có nghĩa là giả dược mà không có bất kỳ hỗ trợ nào, như các nghiên cứu đã chỉ ra những thay đổi thể chất như tăng sản xuất endorphins, hormone hạnh phúc. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu để tìm hiểu xem giả dược hoạt động như thế nào trên tâm trí và cơ thể ở cấp độ tế bào.

Tác dụng đặc biệt của giả dược

  • Các nhà khoa học thuộc Trường Y, Đại học Harvard (Mỹ) đã phát hiện, giả dược có thể giúp bệnh nhân cảm thấy khỏe hơn ngay cả khi họ biết rõ rằng chúng là chỉ là những viên đường.
  • Theo hãng thông tấn Reuters, các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu 80 bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích (IBS) với triệu chứng đặc trưng là đau bụng. Những tình nguyên viên này được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất không được điều trị bằng bất cứ loại thuốc gì, nhóm thứ 2 được điều trị bằng viên giả dược với liều lượng 2 lần/ngày và kéo dài trong 3 tuần. Các bệnh nhân đều được thông báo đây chỉ là những viên giả dược. Kết quả sau 3 tuần thử nghiệm cho thấy, gần 60% bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích tham gia cuộc nghiên cứu thông báo, họ cảm thấy khỏe hơn sau khi dùng giả dược mỗi ngày 2 lần, so với 35% bệnh nhân ở nhóm bệnh nhân không được điều trị bằng bất cứ loại thuốc nào.

Tại sao giả dược lại có tác dụng như vậy?

  • Trong các thử nghiệm giả dược “nhãn mở”, những người tham gia hiểu rõ rằng họ đang hoặc không nhận được bất kỳ điều trị nào, và đang tiếp nhận giả dược. Và mặc dù họ biết những gì họ nhận được không phải là thuốc thực sự, nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng giả dược cũng có thể gây ra những thay đổi sinh lý thực sự. Ví dụ, chúng có thể tăng nồng độ dopamine trong não và sự tuần hoàn endorphins trong cơ thể, hai thay đổi trên tạo cảm giác ít đau hơn.
  • Tuy nhiên, giả dược không phải lúc nào cũng có hiệu quả. Các nghiên cứu chỉ ra rằng chúng có thể có hiệu quả khi bệnh nhân đang có các triệu chứng như mệt mỏi, ngứa và cảm giác đau, những cảm giác mà não có thể nhận thức và điều chỉnh khác nhau tùy thuộc vào tình huống. Di truyền học của một cá nhân cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc sử dụng giả dược. Cụ thể, nghiên cứu cho thấy các biến dị tổ hợp của gen ảnh hưởng đến mức dopamine có liên quan tới độ nhạy cảm giả dược.
  • Ngoài các quy trình thử nghiệm vật lý, có một số giả thuyết giải thích tại sao giả dược nhãn mở trong trường hợp cụ thể sẽ có hiệu quả tốt. Một khả năng là bệnh nhân có thể sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi họ được bác sĩ điều trị – bất kể việc điều trị đó bao gồm những gì – và sự thúc đẩy đó đi kèm với các chất dẫn truyền thần kinh và endorphin chất tạo ra cảm giác thoải mái liên quan đến giả dược nhãn mở. Thí nghiệm này giống như thí nghiệm mà Pavlov đã có thể đào tạo con chó chảy nước dãi khi nghe tiếng chuông chứ không phải là thức ăn thực tế, được báo cáo trong Guardian.
  • Một khả năng khác là bệnh nhân biết rằng giả dược đang có tác dụng nào khác với tình trạng của họ, và do đó hy vọng rằng các triệu chứng của họ sẽ được giảm nhẹ. Điều này có thể khiến cho cơ thể và trí óc của họ giải phóng các chất làm cho họ cảm thấy tốt hơn.

Cách tiếp cận mới trong điều trị bệnh

  • Đối với các nhà nghiên cứu như Howick và Kaptchuk, những phát hiện này sẽ cho các bác sĩ thấy một phương pháp mới để đối phó với bệnh tật. Howick nói với Guardian : “Tôi không ủng hộ các bác sĩ phổ biến chúng rộng rãi như Smarties (một loại kẹo phổ biến ở Mỹ) . Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng nghiên cứu này cho chúng ta biết chúng ta nên bắt đầu nhận ra những lợi ích của bác sĩ khi họ nói chuyện một cách tích cực với bệnh nhân.
  • Kaptchuk háo hức khi thấy các sản phẩm giả dược nhãn mở dùng trong chăm sóc bệnh nhân và đã đưa ra bình luận của mình với Guardian : “Nếu có đầy đủ các nghiên cứu cho những kết quả tích cực trong các điều kiện khác nhau, tôi hy vọng chúng ta có thể thuyết phục cộng đồng y khoa rằng có một cái gì đó hữu ích ở đây”.

Giả dược có tác dụng ngay cả khi nói thật

  • Mặc dù giả dược thường gắn liền với việc tạo ra “ảo tưởng” cho người bệnh, khiến họ cảm giác đang được điều trị bằng thuốc thật nhưng các nghiên cứu được thực hiện bởi Trường đại học Y Harvard (Mỹ) lại cho rằng, ngay cả khi không “nói dối” bệnh nhân thì giả dược vẫn thể hiện tác dụng. 80 bệnh nhân mắc chứng ruột kích thích được chia thành hai nhóm. Một nhóm không điều trị, nhóm kia được cho dùng giả dược và bệnh nhân được bác sĩ cho biết các viên thuốc giả dược đó thực sự không có hoạt chất chữa bệnh. Kết quả đáng ngạc nhiên là những bệnh nhân dùng giả dược mặc dù biết rõ về tính chất của các viên thuốc này vẫn báo cáo có cải thiện các triệu chứng.
  • Bên cạnh đó, còn có những quan điểm giải thích hiệu ứng giả dược còn được cho là do mối quan hệ bác sĩ – bệnh nhân. Người bệnh cảm thấy được bác sĩ chăm sóc tận tình, chu đáo và chia sẻ được những mối lo lắng với bác sĩ nên tư tưởng thoải mái, tin tưởng, yên tâm khiến tình trạng bệnh cũng được cải thiện.
  • Rõ ràng hiệu ứng giả dược có liên quan mật thiết đến yếu tố tâm lý. Mặc dù không chứa hoạt chất chữa bệnh nhưng giả dược lại là công cụ thay thế hay chữa bệnh hiệu quả trong một số trường hợp, nghe có vẻ “vô bổ” nhưng thực chất lại rất hữu ích và đầy lý thú đối với các nhà điều trị. Bên cạnh đó, đối với người bệnh, không bao giờ nên tự ý sử dụng giả dược vì dù đó chỉ là viên đường thì đối với những người có cơ địa nhạy cảm vẫn có thể gây ra những tác dụng phụ.

Nguồn tham khảo:

Nguồn en.wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Placebo, cập nhật ngày 24/05/2021

Nguồn uy tín Healthyungthu: https://healthyungthu.com/glossary/gia-duoc/‎, cập nhật ngày 24/05/2021

This entry was posted in . Bookmark the permalink.