Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch hay còn gọi liệu pháp sinh học, là một phương pháp điều trị giúp bảo vệ cơ thể chống lại tế bào ung thư. Nó sử dụng các tế bào từ cơ thể hoặc trong phòng thí nghiệm để cải thiện hoặc khôi phục chức năng hệ thống miễn dịch.

Liệu pháp miễn dịch có nghĩa là gì?

  • Liệu pháp miễn dịch là việc sử dụng hệ thống miễn dịch của con người chống lại tế bào ung thư. Thuật ngữ này không mới, nó đã có trong một thời gian dài.
  • Sử dụng liệu pháp miễn dịch đã thành công trong việc điều trị các loại ung thư khác nhau thậm chí trước cả những phát hiện mới nhất. Nó bao gồm hoặc kích thích hệ miễn dịch của bệnh nhân làm việc chăm chỉ hơn hoặc hiệu quả hơn trong việc điều trị ung thư hoặc bổ sung protein miễn dịch nhân tạo vào hệ miễn dịch của cơ thể.
Liệu pháp miễn dịch
Liệu pháp miễn dịch

Các loại liệu pháp miễn dịch

Những liệu pháp miễn dịch giúp các tế bào miễn dịch tấn công trực tiếp các tế bào ung thư bao gồm:

Liệu pháp ức chế kiểm soát miễn dịch (Checkpoint inhibitors):

Là liệu pháp giúp hệ miễn dịch phản ứng lại mạnh mẽ hơn với tế bào ung thư. Cơ chế hoạt động của liệu pháp chính là giải phóng các “chốt” đang giữ không cho các tế bào T (một loại tế bào bạch cầu và là một phần của hệ miễn dịch) tiêu diệt các tế bào ung thư. Liệu pháp này không nhắm trực tiếp vào các tế bào ung thư mà can thiệp vào khả năng tránh né các đợt tấn công từ hệ miễn dịch của các tế bào ung thư.

Liệu pháp tế bào chuyển giao nuôi (Adoptive cell transfer – ACT):

Liệu pháp này nhắm đến tăng cường khả năng tấn công tự nhiên của tế bào T chống lại các tế bào ung thư. Trong liệu pháp này, các tế bào T sẽ được lấy ra từ khối u và nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Các tế bào T này chính là các tế bào có hoạt động chống lại khối u đó mạnh nhất. Quá trình nuôi cấy tế bào T trong phòng thí nghiệm có thể từ 2-8 tuần. Trong thời gian này, người bệnh có thể sẽ được điều trị với hóa trị hoặc xạ trị. Sau đó, các tế bào T được nuôi cấy sẽ được truyền lại vào cơ thể bệnh nhân qua đường truyền tĩnh mạch. Liệu pháp tế bào CAR-T chính là một dạng ACT.

Sử dụng các kháng thể đơn dòng (Monoclonal antibody):

Hay còn được gọi là kháng thể trị liệu. Chúng là các protein của hệ miễn dịch được tạo ra trong phòng thí nghiệm. Những kháng thể này được thiết kế để gắn với một mục tiêu nhất định trên các tế bào ung thư. Một vài loại kháng thể đơn dòng có chức năng đánh dấu các tế bào ung thư để chúng bị phát hiện và tiêu diệt bởi hệ miễn dịch. Loại kháng thể này được coi là một dạng liệu pháp miễn dịch. Các loại kháng thể đơn dòng khác được sử dụng trong điều trị không gây ra phản ứng miễn dịch. Những kháng thể đó được xếp vào dạng liệu pháp điều trị đích thay vì liệu pháp miễn dịch.

Các loại văcxin điều trị:

Các loại văcxin điều trị hoạt động chống lại ung thư bằng cách tăng cường phản ứng của hệ miễn dịch với các tế bào ung thư. Văcxin điều trị cũng không giống với các loại văcxin giúp phòng ngừa bệnh dịch.

Những liệu pháp miễn dịch giúp tăng cường phản ứng của hệ miễn dịch chống lại ung thư gồm có:

Cytokines:

Cytokine là những protein được tạo ra bởi các tế bào trong cơ thể. Chúng đóng vai trò quan trọng trong phản ứng miễn dịch bình thường của cơ thể cũng như trong khả năng phản ứng với ung thư. 2 loại cytokines chính được sử dụng trong điều trị ung thư là các interferon và interleukin.

BCG (Bacillus Calmette-Guérin):

Là liệu pháp miễn dịch sử dụng để điều trị ung thư bàng quang. Nó là một thể đã bị làm suy yếu của vi khuẩn gây bệnh lao. Khi được đưa trực tiếp vào bàng quang thông qua một đường ống, BCG gây ra một phản ứng miễn dịch chống lại các tế bào ung thư. Liệu pháp này hiện cũng đang được nghiên cứu trên các loại ung thư khác.

Liệu pháp miễn dịch chống lại ung thư như thế nào?

Một trong những lý do mà các tế bào ung thư có thể phát triển mạnh mẽ là do chúng có khả năng “tàng hình” khỏi sự kiểm soát của hệ miễn dịch. Do đó, một vài liệu pháp miễn dịch có khả năng đánh dấu các tế bào ung thư, giúp hệ miễn dịch có thể phát hiện chúng một cách dễ dàng và tiêu diệt hiệu quả hơn. Các liệu pháp miễn dịch khác lại có khả năng tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch.

Những ai có thể sử dụng liệu pháp miễn dịch?

Liệu pháp miễn dịch hiện nay vẫn chưa được sử dụng phổ biến như phẫu thuật hay hóa trị và xạ trị. Tuy nhiên, liệu pháp miễn dịch đã được chấp thuận cho việc điều trị một số loại ung thư. Nhiều loại liệu pháp miễn dịch khác cũng đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng. Nếu bạn hoặc người quen của bạn đang bị ung thư, hãy hỏi các bác sĩ và chuyên gia đang điều trị cho bạn hoặc người bạn quen nếu liệu pháp miễn dịch có thể là một lựa chọn để điều trị cho loại bệnh ung thư của bạn.

Liệu pháp miễn dịch được sử dụng như thế nào?

Các loại liệu pháp miễn dịch khác nhau được sử dụng theo những cách khác nhau, bao gồm:

  • Truyền tĩnh mạch: Thuốc sẽ được truyền trực tiếp vào cơ thể qua tĩnh mạch.
  • Qua đường uống: Thuốc được bào chế dưới dạng viên nén hoặc viên nang để uống.
  • Thuốc bôi: Thuốc được điều chế dưới dạng kem bôi lên da. Dạng thuốc này có thể được sử dụng cho ung thư da giai đoạn sớm.
  • Qua bàng quang: Thuốc được đưa trực tiếp vào bàng quang.

Liệu pháp này khác hóa trị và xạ trị như thế nào?

  • Nhóm thuốc miễn dịch mới rất khác bởi vì chúng ta không còn tập trung vào các tế bào ung thư. Thay vì đó chúng ta tập trung làm thế nào để loại bỏ cái gọi là ngụy trang của các tế bào ung thư và hệ miễn dịch sẽ “chăm sóc” chúng.
  • Cách thức điều trị này tỏ ra hiệu quả trong việc điều trị một số loại ung thư phổi, ung thư hạch ác tính và ung thư da.
  • Một trong những tiến bộ lớn của liệu pháp miễn dịch là nó có rất ít tác dụng phụ; và điều này rất quan trọng bởi vì có nghĩa rằng bạn có thể sử dụng nó để điều trị ung thư giai đoạn muộn khi bệnh nhân thấy mệt mỏi và ốm yếu. Bạn vẫn có thể triển khai nó ngay sau đó bởi vì nó không có các tác dụng phụ và không ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.

Liệu pháp miễn dịch có thể áp dụng cho tất cả các ung thư không? Tình trạng hiện nay là gì?

  • Hiện nay, chúng ta đang thấy sự đáp ứng mạnh mẽ chỉ ở một vài cá nhân với các loại khối u đặc trưng và không phải đối với tất cả các bệnh nhân ung thư.
  • Chúng tôi không triển khai liệu pháp miễn dịch là phương pháp điều trị đầu tiên. Hóa trị và liệu pháp đích vẫn là lựa chọn ban đầu.
  • Nhưng cho tới một điểm – khi độc tính của thuốc hoặc khi hết các lựa chọn khả thi –bệnh nhân có thể phải cân nhắc liệu pháp miễn dịch một cách nghiêm túc.
  • Sự thận trọng duy nhất của chúng tôi là không nhiều bệnh nhân đáp ứng với liệu pháp mới này. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn rất hào hứng với nó bởi vì một số bệnh nhân đáp ứng với liệu pháp này thì đáp ứng rất mạnh mẽ.
  • Rất đáng để trao đổi với bác sỹ xem liệu pháp miễn dịch có thể áp dụng được với bạn không và liệu đã đến lúc để cân nhắc thử liệu pháp này chưa.

Tỉ lệ bệnh nhân đáp ứng tốt là bao nhiêu?

  • Số lượng bệnh nhân được điều trị với liệu pháp miễn dịch vẫn rất nhỏ. Tỉ lệ đáp ứng khác nhau tùy theo loại ung thư.
  • Đối với u hắc sắc tố, chúng ta thấy một tỉ lệ đáng kể được hưởng lợi từ liệu pháp miễn dịch – 50% hoặc hơn.
  • Đối với ung thư phổi, chúng ta đang nói về con số 10 tới 20%. Vì vậy, chưa phải lúc ăn mừng vì liệu pháp này.

Làm cách nào để biết rằng liệu pháp điều trị đang có tác dụng?

Trong quá trình điều trị, bạn sẽ phải gặp bác sĩ thường xuyên. Bác sĩ sẽ làm các kiểm tra sức khỏe và hỏi han cảm giác của bạn. Bác sĩ cũng sẽ làm các xét nghiệm như xét nghiệm máu và các chẩn đoán hình ảnh. Các phương pháp này sẽ giúp đo kích thước của khối u và phát hiện những thay đổi trong máu.

Liệu pháp miễn dịch còn có lợi ích gì khác?

  • Với hóa trị hay liệu pháp đích, thuốc được dùng để tiêu diệt tế bào ung thư. Miễn là còn các tế bào ung thư tồn tại, việc điều trị vẫn cần tiếp tục. Điều này có thể khác với liệu pháp miễn dịch.
  • Về mặt lý thuyết, nếu liệu pháp miễn dịch thành công trong việc đánh thức hệ miễn dịch thấy các tế bào ung thư (bằng cách loại bỏ sự ngụy trang của chúng), nó có thể tiếp tục làm việc thậm chí ngay khi việc điều trị đã dừng.
  • Nếu chúng ta có thể đánh thức hệ miễn dịch và không phải tiếp tục điều trị, đối với một số bệnh nhân, đây có thể là viên đạn ma thuật mà chúng ta đang tìm kiếm.

Các phản ứng phụ của liệu pháp miễn dịch

Phản ứng phụ phổ biến nhất là những phản ứng trên da quanh vị trí tiêm, bao gồm:

  • Đau nhức
  • Sưng
  • Đau khi chạm phải
  • Đỏ
  • Ngứa
  • Mẩn.

Bạn cũng có thể gặp những triệu chứng giống với cúm, bao gồm:

  • Sốt
  • Rét
  • Yếu
  • Chóng mặt
  • Buồn nôn hoặc nôn mửa
  • Đau cơ hoặc khớp
  • Mệt mỏi rã rời
  • Đau đầu
  • Khó thở
  • Huyết áp cao hoặc thấp.

Các phản ứng phụ khác bao gồm:

  • Tăng cân do cơ thể bị giữ nước
  • Trống ngực
  • Tắc nghẽn xoang
  • Tiêu chảy
  • Nguy cơ nhiễm khuẩn.

Liệu pháp miễn dịch cũng có thể gây ra các phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Tuy nhiên những trường hợp này khá hiếm.

Nguồn tham khảo:

Nguồn en.wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Immunotherapy, cập nhật ngày 24/05/2021

Nguồn uy tín Healthyungthu: https://healthyungthu.com/glossary/lieu-phap-mien-dich/‎‎, cập nhật ngày 24/05/2021

This entry was posted in . Bookmark the permalink.